انتخاب روغن گیربکس مناسب یکی از مهم‌ترین عوامل در عملکرد صحیح و افزایش عمر گیربکس خودرو است.برخلاف تصور رایج، نمی‌توان روغن گیربکس را فقط بر اساس مدل خودرو یا غلظت آن انتخاب کرد.نوع گیربکس، استاندارد اعلام‌شده توسط خودروساز، گرانروی و سطح کیفی روغن باید هم‌زمان بررسی شوند.

*در گیربکس‌های دستی معمولاً از روغن‌های Gear Oil یا Manual Transmission Fluid استفاده می‌شود.استانداردهای رایج این روغن‌ها با API GL-4 و API GL-5 شناخته می‌شوند.API نیز تأکید می‌کند که انتخاب روغن گیربکس باید متناسب با نوع کاربرد و الزامات سازنده انجام شود.

برای بسیاری از گیربکس‌های دستی دارای سنکرونایزر، GL-4 انتخاب متداول‌تری است؛ اما ملاک نهایی مشخصات سازنده خودرو است.

*نکته:سنکرونایزر چیست؟
وظیفه‌اش این است که سرعت چرخش دنده‌ها را قبل از درگیر شدن با یکدیگر هماهنگ کند تا تعویض دنده نرم‌تر و بدون صدای «قرچ» انجام شود.به زبان ساده، وقتی راننده دنده را عوض می‌کند، سنکرونایزر کمک می‌کند دنده جدید با سرعت مناسب با شفت گیربکس هماهنگ شود.
چرا در انتخاب روغن مهم است؟
چون بعضی گیربکس‌های دستی دارای سنکرونایزر از مواد برنجی یا آلیاژهای خاص ساخته شده‌اند و به روغنی با ترکیب شیمیایی مناسب نیاز دارند. به همین دلیل، در چنین گیربکس‌هایی معمولاً نمی‌توان هر روغن دنده‌ای را استفاده کرد و باید استاندارد توصیه‌شده توسط سازنده رعایت شود.

روغن دنده بهران سمند75W90

استفاده از GL-5 به‌جای GL-4 بدون تأیید سازنده توصیه نمی‌شود، زیرا فرمولاسیون و الزامات عملکردی این دو یکسان نیست.

در مقابل، روغن‌های مخصوص دیفرانسیل و برخی مجموعه‌های دنده‌ای تحت فشار بالا ممکن است به GL-5 نیاز داشته باشند.بعد از استاندارد کیفی، باید گرانروی SAE نیز بررسی شود؛ برای مثال 75W-80، 75W-90 یا 80W-90.
عدد SAE به ویژگی گرانروی روغن در شرایط دمایی مختلف مربوط است و به‌تنهایی تعیین‌کننده مناسب بودن روغن نیست.بنابراین نمی‌توان گفت مثلاً تمام خودروهای دنده‌ای به روغن 75W-90 نیاز دارند.خودروساز ممکن است برای یک گیربکس مشخص، 75W-80 GL-4 و برای گیربکس دیگری 75W-90 GL-4 تعیین کرده باشد.

*در خودروهای دنده اتوماتیک شرایط متفاوت است و معمولاً باید از ATF با مشخصات دقیق سازنده استفاده شود.ATFها بر اساس استانداردهای مختلفی مانند Dexron، Mercon و مشخصات اختصاصی خودروساز عرضه می‌شوند.
برای گیربکس‌های CVT باید از CVT Fluid مخصوص استفاده کرد و ATF معمولی جایگزین مناسبی برای آن نیست.
گیربکس‌های دوکلاچه نیز بسته به طراحی، ممکن است به روغن مخصوص DCT نیاز داشته باشند.

در نتیجه عبارت «روغن گیربکس اتوماتیک» به‌تنهایی برای انتخاب محصول کافی نیست.

برای خودروهای اتوماتیک باید نوع دقیق گیربکس و استاندارد روغن درج‌شده در دفترچه یا اطلاعات فنی خودرو مشخص شود.برای مثال ممکن است دو خودرو با گیربکس اتوماتیک، به دو نوع ATF کاملاً متفاوت نیاز داشته باشند.حتی در برخی گیربکس‌های یک برند نیز نوع روغن بین نسل‌های مختلف خودرو تغییر می‌کند.به همین دلیل هنگام خرید، مدل، سال ساخت، نوع گیربکس و کد یا مشخصات فنی روغن را بررسی کنید.
روغن دنده بهران اتوماتیکMVLV

اگر دفترچه خودرو مشخصات روغن را به‌صورت مستقیم اعلام کرده باشد، همان مشخصات بر هر توصیه عمومی اولویت دارد.
همچنین نباید روغن موتور را با روغن گیربکس اشتباه گرفت؛ استانداردهای آن‌ها کاملاً متفاوت است.
-برای گیربکس دستی، عبارت‌های GL-4 یا GL-5 مربوط به سطح عملکرد روغن دنده هستند و با استانداردهای روغن موتور یکی نیستند.
-برای گیربکس اتوماتیک، تطابق دقیق Approval یا Specification سازنده اهمیت بسیار زیادی دارد.

در خودروهای قدیمی‌تر نیز بهتر است مشخصات روغن بر اساس دفترچه یا کاتالوگ فنی همان مدل بررسی شود.

*در جدول زیر، راهنمای انتخاب را بر اساس نوع گیربکس و مشخصات فنی آورده‌ایم تا انتخاب روغن ساده‌تر شود:

جمع‌بندی: برای انتخاب روغن گیربکس، ابتدا نوع گیربکس را مشخص کنید، سپس استاندارد و Approval مورد تأیید خودروساز را پیدا کنید و در مرحله بعد گرانروی مناسب را انتخاب کنید.
مهم‌ترین نکته این است که روغن «گران‌تر» یا «غلظت بالاتر» الزاماً برای خودرو بهتر نیست؛ روغن باید دقیقاً با مشخصات فنی گیربکس سازگار باشد.
اگر مدل، سال ساخت و نوع گیربکس خودرو را نمی‌دانید، قبل از خرید از دفترچه خودرو یا اطلاعات فنی سازنده استفاده کنید.
برای فروشگاه اینترنتی نیز بهتر است مشتری هنگام جست‌وجوی روغن، برند خودرو + مدل + سال ساخت + نوع گیربکس را وارد کند تا محصول مناسب با کمترین احتمال خطا انتخاب شود.